Ngắm cảnh từ trên cao đẹp nhất khi chỗ đứng cao vừa đủ để thấy hình dạng của vùng đất (khúc sông uốn, ô ruộng, mạng phố) mà chưa cao tới mức mọi thứ thành phẳng và mờ. Ba loại điểm cao quen thuộc là đỉnh đồi, đèo tự nhiên; tầng thượng, đài quan sát của toà nhà; và tháp, chòi quan sát dựng sẵn. Ngày đẹp nhất để lên cao thường là sau mưa hoặc khi không khí khô, sạch, vì bụi và hơi nước mới là thứ giới hạn tầm nhìn, không phải độ cao.
Lên cao để thấy điều gì
Đứng dưới mặt đất, ta thấy từng thứ riêng lẻ: một ngôi nhà, một hàng cây. Lên cao, ta thấy quan hệ giữa chúng: con sông đi qua đâu, làng nằm ở chỗ nào trong thung lũng, đường phố kẻ ô hay uốn theo địa hình. Đó là thứ mà ảnh từ trên cao kể được còn ảnh dưới đất thì không.
- Hình dạng địa hình: lớp núi xếp chồng, lòng chảo, sống núi.
- Đường dẫn tự nhiên: sông uốn khúc, đường đèo ngoằn ngoèo, bờ biển cong.
- Hoa văn: ô ruộng, mái nhà, hàng cây, lồng bè nuôi cá.
- Nhịp sống: dòng xe lúc tan tầm, đèn phố bật lên lúc chạng vạng.
Bao nhiêu là "cao vừa đủ"
Không có con số cố định, nhưng có một quy luật dễ nhớ: càng lên cao, cảnh càng rộng nhưng càng phẳng và càng mờ. Đứng cao hơn vùng xung quanh vài chục mét đến vài trăm mét thường là vùng ngọt nhất cho phong cảnh: vẫn thấy chiều sâu, nóc nhà vẫn ra nóc nhà, cây vẫn ra cây.
| Độ cao tương đối | Cảnh thường thấy | Hợp chụp |
|---|---|---|
| Vài chục mét (đồi thấp, tầng thượng nhà vài tầng) | Mái nhà, ngõ phố, ruộng gần | Chi tiết đời sống, hoa văn gần |
| Một vài trăm mét (đồi cao, toà nhà cao tầng) | Toàn cảnh một khu phố, một thung lũng | Phong cảnh đô thị, khúc sông, làng trong thung |
| Vài trăm đến hơn nghìn mét (đỉnh núi, đèo cao) | Lớp núi, biển mây, cả vùng | Lớp lang, sương, ánh sáng xiên |
Lưu ý: độ cao tương đối so với vùng xung quanh mới quan trọng. Một quả đồi 300 m giữa đồng bằng cho tầm nhìn rộng hơn một điểm 1.500 m nằm trong lòng cao nguyên bằng phẳng.
Đỉnh đồi, đèo: tự nhiên nhưng nhiều rủi ro
Đỉnh đồi và đèo là điểm cao dễ tìm nhất. Vài điều cần biết:
- Gió mạnh hơn hẳn dưới chân. Chân máy phải thấp, treo ba lô vào móc giữa chân máy, đứng cách mép xa.
- Dông chiều hè: ở vùng núi, mùa mưa hay có dông buổi chiều. Đỉnh trống là nơi nguy hiểm nhất khi có sét. Thấy mây tích đen kéo tới, nghe sấm xa, xuống ngay.
- Sương mù có thể ập tới rất nhanh, che mất cả đường về. Ghi lại vị trí, mang đèn.
- Dừng xe trên đèo: chỉ dừng ở chỗ có điểm dừng, lề rộng. Không dừng ở khúc cua, không đứng giữa đường chụp.
- Không đứng ở mép vực, mỏm đá chênh vênh để có ảnh "độc". Ảnh đẹp từ trên cao gần như không cần đứng sát mép, vì ống kính góc rộng hay tele đều thu được cảnh từ vị trí an toàn hơn vài bước.
Tầng thượng, đài quan sát toà nhà: thành phố từ trên xuống
Một số toà nhà cao tầng ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM có đài quan sát mở cho khách, nhiều khách sạn, quán có tầng thượng nhìn ra phố. Đây là cách hợp pháp và an toàn để ngắm thành phố từ trên cao.
Không trèo lên mái nhà, nóc toà nhà, cần cẩu, cột ăng-ten chưa mở cho khách. Kiểu "trèo nóc nhà chụp ảnh" là xâm nhập trái phép và đã gây tai nạn chết người ở nhiều nước. Không tấm ảnh nào đáng.
Chụp qua kính mà không dính phản chiếu
Đài quan sát thường có vách kính. Kính phản chiếu đèn trong phòng, áo người chụp, màn hình điện thoại. Cách xử lý:
- Áp ống kính sát mặt kính, càng sát càng ít phản chiếu. Một loa che nắng cao su mềm giúp áp kín mà không làm xước kính.
- Nếu không có loa che, lấy lòng bàn tay hoặc áo tối màu che quanh ống kính.
- Mặc áo tối màu. Áo trắng là tấm gương phản chiếu rõ nhất.
- Tắt đèn flash. Đèn flash chỉ chụp được mặt kính.
- Chọn chỗ kính ít bị đèn trong phòng chiếu vào, tránh góc có đèn rọi thẳng.
- Nhiều đài quan sát không cho dùng chân máy; tựa máy vào thành cửa sổ hoặc ép sát kính để giữ ổn định khi chụp tối.
Kính dày nhiều lớp đôi khi làm ảnh hơi mờ hoặc ám màu. Đó là giới hạn của chỗ đứng, chấp nhận và chỉnh màu sau.
Tháp, chòi, cầu quan sát dựng sẵn
Ở nhiều vườn quốc gia, khu du lịch sinh thái, danh thắng, có tháp hoặc chòi quan sát được dựng ở vị trí đã chọn sẵn. Ưu điểm: an toàn, có lan can, vị trí thường đã được tính để nhìn thấy cảnh đặc trưng. Nhược điểm: ai cũng có cùng một góc, và lan can, mái chòi dễ lọt vào khung.
- Đi vào giờ ít người: sáng sớm hoặc gần giờ đóng cửa.
- Đi hết một vòng lan can trước khi chụp, tìm phía có cảnh sạch nhất.
- Dùng tele để tách cảnh ra khỏi lan can, mái che.
- Không trèo qua lan can, không ngồi lên lan can, không cho trẻ đứng lên thành.
Thời tiết và giờ để lên cao
Tầm nhìn xa từ trên cao phụ thuộc chủ yếu vào độ trong của không khí. Ở Việt Nam:
- Sau mưa, nhất là sau một trận mưa lớn, bụi được rửa sạch, nhìn xa rất rõ.
- Khi gió mùa đông bắc mới tràn về ở miền Bắc, không khí khô, lạnh, có những ngày trời trong vắt. Nhưng xen kẽ cũng có những ngày nồm ẩm, mù xám.
- Ở thành phố lớn, bụi mịn có thể làm cảnh xa mờ đục nhiều ngày liền. Xem chỉ số chất lượng không khí trước khi đi.
| Giờ | Cảnh từ trên cao |
|---|---|
| Rạng sáng | Sương đọng trong thung lũng, phố còn đèn, không khí trong nhất trong ngày |
| Giờ vàng sáng, chiều | Ánh xiên làm nổi khối núi, toà nhà; bóng dài cho chiều sâu |
| Giữa trưa | Cảnh phẳng, mờ hơi nóng; ít đáng lên |
| Giờ xanh sau hoàng hôn | Đèn phố bật, trời còn màu: thời điểm đẹp nhất cho ảnh đô thị từ trên cao |
Lỗi thường gặp khi chụp từ trên cao
| Lỗi | Cách sửa |
|---|---|
| Ảnh rộng mênh mông mà không có điểm nhấn | Tìm một chủ thể: khúc sông, toà nhà nổi bật, con đường; hoặc dùng tele chọn một phần |
| Đường chân trời nghiêng | Bật lưới trên màn hình, giữ chân trời thẳng |
| Cảnh xa mờ đục | Chọn ngày sau mưa; chụp sáng sớm; chấp nhận sương mờ như một phần không khí |
| Toà nhà nghiêng vào nhau khi chĩa máy xuống | Giữ máy ngang hơn, hoặc chỉnh phối cảnh nhẹ khi hậu kỳ |
| Dính lan can, kính phản chiếu | Áp sát kính, dùng tele, đổi vị trí dọc lan can |
Thử ngay lần tới
- Tìm một điểm cao hợp pháp gần nơi bạn ở: quả đồi có đường lên, quán có tầng thượng, đài quan sát. Lên vào giờ xanh sau hoàng hôn.
- Theo dõi dự báo, chọn buổi đầu tiên sau một trận mưa lớn để lên cao. So sánh tầm nhìn với ngày thường.
- Mang một loa che nắng cao su và mặc áo tối màu nếu sẽ chụp qua kính.
- Ở mỗi điểm cao, chụp một tấm góc rộng toàn cảnh và ba tấm tele chọn ba chi tiết khác nhau. Tấm tele thường là tấm bạn thích hơn.
- Kiểm tra dự báo dông trước khi lên đỉnh đồi vào chiều mùa hè. Đặt giờ quay xuống trước khi trời tối.
Câu hỏi thường gặp
Ngắm cảnh từ trên cao lúc nào đẹp nhất?
Giờ xanh sau hoàng hôn là đẹp nhất cho ảnh thành phố vì đèn đã bật mà trời còn màu. Với núi và thung lũng, sáng sớm và giờ vàng chiều cho ánh xiên làm nổi khối, còn ngày sau mưa cho tầm nhìn xa nhất.
Làm sao chụp qua kính đài quan sát không bị phản chiếu?
Áp ống kính sát mặt kính, dùng loa che nắng cao su hoặc tay che quanh ống, mặc áo tối màu và tắt flash. Chọn chỗ kính không bị đèn trong phòng chiếu thẳng vào.
Có nên trèo lên nóc nhà cao tầng để chụp ảnh không?
Không. Trèo lên mái, nóc toà nhà, cần cẩu chưa mở cho khách là xâm nhập trái phép và rất nguy hiểm, đã có tai nạn chết người. Hãy dùng đài quan sát, tầng thượng mở cho khách hoặc điểm cao tự nhiên có lối đi an toàn.
Vì sao lên cao mà cảnh xa vẫn mờ?
Vì bụi, hơi nước và bụi mịn trong không khí. Độ cao không làm không khí trong hơn ở khoảng cách xa. Chọn ngày sau mưa, ngày gió mùa khô hoặc sáng sớm để có tầm nhìn tốt nhất.
Đứng cao bao nhiêu thì chụp phong cảnh đẹp?
Không có con số cố định. Cao hơn vùng xung quanh từ vài chục đến vài trăm mét thường cho cảnh vừa rộng vừa còn chiều sâu. Quá cao thì cảnh phẳng và mờ, chi tiết nhỏ khó nhận ra.