Cảnh dựng để chụp là những công trình hoặc vật trang trí làm ra chủ yếu để khách đứng vào chụp ảnh: cầu kính, sàn kính treo trên vực, cây cầu có bàn tay khổng lồ, xích đu bên sườn núi, tổ chim, khung hình trái tim, "cổng trời" dựng bằng gỗ. Ngắm tỉnh táo nghĩa là hiểu đó là sản phẩm du lịch chứ không phải danh thắng, kiểm tra an toàn trước khi bước lên, và đừng để khung hình dựng sẵn che mất cảnh thật xung quanh, thứ nhiều khi mới là phần đáng xem.
Những kiểu cảnh dựng hay gặp
| Kiểu | Cách tạo hiệu ứng | Điều cần tỉnh táo |
|---|---|---|
| Cầu kính, sàn kính trên vực | Cảm giác đứng giữa không trung | Công trình phải được thiết kế, kiểm định; đóng khi gió mạnh, mưa |
| Công trình biểu tượng (cầu, tượng lớn) | Hình khối ấn tượng giữa thiên nhiên | Đông khách, xếp hàng; cảnh xung quanh có thể bị che |
| Xích đu, tổ chim, ghế bên sườn dốc | Góc chụp từ thấp lên tạo cảm giác cheo leo | Kết cấu tạm, dây thừng, gỗ ngoài trời xuống cấp nhanh |
| Cổng trời, khung trái tim, khung gỗ | Khung trong khung đặt sẵn | Ảnh giống hàng nghìn ảnh khác; che mất cảnh rộng |
| Đồi hoa, vườn hoa trồng theo vụ | Thảm màu dày đặc | Hoa trồng để thu phí chụp, đẹp ngắn ngày |
| Đạo cụ cho thuê (thuyền, váy, nón) | Bối cảnh "có sẵn" | Chi phí nhỏ cộng dồn; ảnh giống ảnh mẫu |
Không phải cảnh dựng nào cũng kém. Có công trình được thiết kế tốt, trở thành biểu tượng của một vùng. Cây cầu có đôi bàn tay đá khổng lồ đỡ lấy trên núi Bà Nà (TP Đà Nẵng), mở cửa năm 2018, là ví dụ được báo chí quốc tế nhắc nhiều. Cầu kính ở Trương Gia Giới (Trung Quốc) cũng từng được giới thiệu rộng rãi khi mở cửa. Điều cần phân biệt là: đó là công trình du lịch, không phải danh lam thắng cảnh theo nghĩa được nghiên cứu và xếp hạng.
Vì sao cảnh dựng nở rộ
- Khách muốn một tấm ảnh có "điểm nhấn", và đứng giữa phong cảnh rộng thì khó có ảnh như vậy nếu không biết bố cục.
- Chủ đất, chủ khu du lịch có nguồn thu từ vé vào, phí chụp, dịch vụ.
- Mạng xã hội thưởng cho ảnh dễ nhận ra. Một khung trái tim giữa đồi dễ nhớ hơn một sườn núi.
Hiểu điều này để không bị cuốn theo: bạn có thể chọn vào hoặc không, nhưng nên chọn có ý thức.
An toàn: điều không được bỏ qua
Cảnh dựng thường đặt ở nơi cao, sát vực, sát nước, vì chính vị trí đó tạo hiệu ứng. Ở Việt Nam đã có những công trình tự phát trên đỉnh núi, bên vực bị cơ quan chức năng yêu cầu dừng hoặc tháo dỡ vì không phép, không bảo đảm an toàn. Trước khi bước lên, tự hỏi:
- Công trình có vẻ được thiết kế bài bản không, hay là gỗ, sắt, dây thừng ghép tạm? Có lan can, có người hướng dẫn không?
- Có quy định số người tối đa không? Người quản lý có thực sự kiểm soát số người không?
- Thời tiết hôm nay thế nào? Gió mạnh, mưa, sương làm kính, gỗ trơn. Công trình đàng hoàng sẽ đóng khi thời tiết xấu; nơi nào vẫn mở trong gió giật là dấu hiệu không tốt.
- Có dây an toàn với xích đu, ghế treo bên vực không? Không có thì không ngồi.
- Bạn có đang dắt trẻ nhỏ không? Trẻ hiếu động trên sàn kính, cầu treo cần được nắm tay suốt.
Một tấm ảnh trên xích đu bên vực không đáng một lần đánh cược. Nếu thấy không yên tâm, đứng ngoài chụp cảnh là đủ.
Ảnh và thực tế: góc máy tạo cảm giác
Nhiều ảnh cảnh dựng gây ấn tượng nhờ góc máy, không phải nhờ thực tế:
- Chụp từ thấp lên với ống góc rộng làm xích đu như bay giữa trời, trong khi phía sau chỉ là một sườn dốc thoải.
- Cắt khung chặt để giấu hàng người xếp hàng, bãi đỗ xe, mái tôn, quầy hàng ngay bên cạnh.
- Chụp lúc vắng hiếm hoi, hoặc xoá người khi hậu kỳ.
- Thêm sương, thêm mây bằng phần mềm.
Tới nơi thấy khác không phải là bị lừa hoàn toàn, mà là ảnh chỉ kể một phần. Biết trước sẽ đỡ thất vọng.
Cách ngắm tỉnh táo khi đã ở đó
Nhìn ra ngoài khung
Cảnh dựng thường được đặt ở chỗ có tầm nhìn đẹp. Phần đáng giá nhiều khi là chính tầm nhìn ấy. Chụp xong tấm ở khung trái tim, hãy bước ra, nhìn rộng: dãy núi, thung lũng, ánh sáng. Chụp cảnh thật, không có khung.
Chụp cảnh dựng như một chủ thể, không như một phông nền
Thay vì đứng vào giữa khung như mọi người, thử chụp công trình từ xa, nhỏ trong cảnh lớn, để thấy quan hệ giữa nó và thiên nhiên. Hoặc chụp lúc giờ xanh, khi đèn công trình bật và đám đông đã về.
Đếm thời gian xếp hàng
Nếu phải xếp hàng một tiếng cho ba mươi giây đứng trên cầu, hãy cân nhắc: trong một tiếng đó, ánh sáng có thể đẹp nhất ở một chỗ đứng khác gần đó.
Cảnh dựng và môi trường
Đổ bê tông, dựng khung sắt trên đỉnh núi, ven hồ, sườn đồi là thay đổi cảnh quan vĩnh viễn hoặc rất lâu dài. Đồi hoa trồng theo vụ có khi phải san đất, phun thuốc. Đạo cụ bỏ lại khi hết mùa thành rác. Người ngắm cảnh không quyết định được những việc này, nhưng có thể chọn ủng hộ nơi làm có trách nhiệm: công trình có phép, quản lý tốt, giữ cảnh tự nhiên xung quanh, thu gom rác.
Ở danh thắng đã xếp hạng, việc xây dựng trong khu vực bảo vệ bị hạn chế chặt. Nếu thấy một tiểu cảnh mới dựng ngay trong lõi danh thắng, rất có thể đó là công trình chưa được phép.
Bảng tự hỏi trước khi vào một điểm cảnh dựng
| Câu hỏi | Nếu câu trả lời là "không" |
|---|---|
| Công trình trông chắc chắn, có lan can, có người quản lý? | Đứng ngoài chụp, không bước lên |
| Thời tiết hôm nay lặng gió, khô ráo? | Hoãn, hoặc chỉ ngắm từ xa |
| Cảnh xung quanh đáng xem, không bị quầy hàng che kín? | Cân nhắc bỏ qua, tìm điểm ngắm tự nhiên gần đó |
| Thời gian chờ hợp lý so với lịch của bạn? | Dành thời gian cho giờ vàng ở chỗ khác |
| Nơi này có vẻ được làm đúng phép, giữ được cảnh? | Cân nhắc không ủng hộ |
Thử ngay lần tới
- Ở điểm cảnh dựng, chụp một tấm như mọi người, rồi bước ra xa ba mươi bước và chụp một tấm thấy cả công trình lẫn cảnh xung quanh. So hai tấm.
- Kiểm tra dự báo gió trước khi định lên cầu kính, sàn kính, cầu treo. Gió mạnh thì đổi lịch.
- Tới vào lúc mở cửa hoặc gần giờ đóng cửa để tránh hàng dài và có ánh sáng xiên.
- Với xích đu, ghế treo bên vực: không có dây an toàn thì không ngồi, dù người bên cạnh vẫn ngồi.
- Dành ít nhất mười phút ngắm cảnh thật, không có khung, không có đạo cụ, trước khi rời đi.
Câu hỏi thường gặp
Tiểu cảnh check-in có phải là danh lam thắng cảnh không?
Không. Tiểu cảnh check-in là sản phẩm du lịch dựng ra để chụp ảnh, không có giá trị lịch sử hay khoa học và không được xếp hạng như danh lam thắng cảnh. Nó có thể đặt cạnh một danh thắng nhưng không phải là danh thắng.
Đi cầu kính có an toàn không?
Công trình được thiết kế, kiểm định và quản lý tốt thường an toàn khi dùng đúng quy định. Rủi ro tăng ở công trình tự phát, khi quá tải người hoặc thời tiết xấu. Nơi làm tốt sẽ đóng cửa khi gió mạnh, mưa.
Cây cầu bàn tay khổng lồ ở Việt Nam nằm ở đâu?
Cây cầu có đôi bàn tay đá khổng lồ nằm trên núi Bà Nà, nay thuộc TP Đà Nẵng, mở cửa năm 2018. Đây là công trình du lịch, được biết tới rộng rãi qua báo chí quốc tế.
Vì sao ảnh xích đu bên vực trông đáng sợ hơn thực tế?
Vì ảnh thường chụp từ góc thấp với ống góc rộng, cắt bỏ sườn dốc thoải phía dưới và hàng người xếp hàng. Góc máy tạo cảm giác lơ lửng giữa trời. Tuy vậy, xích đu không có dây an toàn vẫn là rủi ro thật.
Có nên tránh hẳn các điểm cảnh dựng không?
Không nhất thiết. Một số công trình được thiết kế tốt và đáng xem. Điều quan trọng là chọn có ý thức: kiểm tra an toàn, không để khung hình che cảnh thật, và ủng hộ nơi làm đúng phép, giữ cảnh tự nhiên.