Lào Cai, Tuyên Quang và Cao Bằng đẹp nhất vào mùa thu (khoảng tháng 9–11: lúa chín ở thung lũng, sông xanh trở lại, trời trong) và đầu mùa đông khô (khoảng tháng 11–12: cao nguyên đá trời xanh, sáng có sương). Mùa xuân hợp với hoa và mạ non, mùa hè hợp ruộng nước, thác đầy và mây trên núi, nhưng mưa lớn và sạt lở là rủi ro thật. Ba tỉnh này, sau sáp nhập, ôm trọn Hoàng Liên Sơn, cao nguyên đá phía bắc và vùng non nước Cao Bằng.
Ba tỉnh, ba kiểu núi
- Lào Cai (gồm cả Yên Bái cũ): núi cao của dãy Hoàng Liên Sơn, thung lũng ruộng bậc, hồ lớn và cánh đồng thung lũng.
- Tuyên Quang (gồm cả Hà Giang cũ): cao nguyên đá vôi phía bắc, núi đá xám trùng điệp, sông hẻm sâu, và hồ thuỷ điện ở vùng thấp hơn.
- Cao Bằng: núi đá vôi xen thung lũng, sông xanh, thác và hang, phần lớn nằm trong Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng (công nhận năm 2018).
Cả ba có mùa đông lạnh, khô và mùa hè mưa nhiều. Càng lên cao càng lạnh: những đỉnh và cao nguyên trên 1.500 m có thể có băng giá trong đợt rét đậm, có năm có cả tuyết.
Lào Cai: Hoàng Liên Sơn, thung lũng và hồ Thác Bà
Lào Cai có Sa Pa với thung lũng Mường Hoa nhìn từ trên cao, đỉnh Fan Si Păng (lên bằng cáp treo hoặc đường leo), cao nguyên Bắc Hà, vùng Y Tý nhiều mây. Phía Yên Bái cũ có cánh đồng Mường Lò ở Nghĩa Lộ, hồ Thác Bà với rất nhiều đảo lớn nhỏ, và Mù Cang Chải nổi tiếng ruộng bậc thang, nơi đã có tài liệu riêng.
| Mùa | Cảnh hợp | Giờ hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Xuân (khoảng 2–4) | Hoa đào, hoa mận trong bản là một dòng trong lịch mùa; thung lũng sương | Sáng muộn khi sương tan | Sa Pa đông dịp Tết, trời hay mù |
| Hè (khoảng 5–8) | Ruộng đổ nước (khoảng 5–6) phản chiếu trời; hồ Thác Bà xanh | Rạng sáng và giờ vàng chiều | Mưa lớn, sạt lở; đường Sa Pa – Lai Châu, Y Tý cần kiểm tra trước |
| Thu (khoảng 9–10) | Lúa chín ở Mường Hoa, Mường Lò, các thung lũng | Giờ vàng chiều | Mùa đẹp nhất và đông nhất |
| Đông (khoảng 11–2) | Biển mây, đỉnh núi bạc màu băng giá trong đợt rét | Rạng sáng tới giữa buổi sáng | Rất lạnh; đường băng giá có thể bị hạn chế |
Hồ Thác Bà là hồ thuỷ điện, mực nước đổi theo mùa. Mặt hồ lặng buổi sáng sớm cho phản chiếu những đảo đồi xanh.
Tuyên Quang: cao nguyên đá phía bắc và hồ Na Hang
Phần Hà Giang cũ giờ thuộc Tuyên Quang có cao nguyên đá Đồng Văn với đèo Mã Pì Lèng và sông Nho Quế, nơi đã có nhiều tài liệu chuyên về mùa và điểm đứng. Ngoài ra còn cổng trời Quản Bạ nhìn xuống thung lũng có hai quả núi tròn cân đối, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, Xín Mần. Phía nam tỉnh có hồ thuỷ điện Na Hang giữa núi đá vôi và rừng.
| Mùa | Cảnh hợp | Giờ hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Xuân (khoảng 1–3) | Hoa đào, mận trên cao nguyên là một dòng trong lịch mùa | Sáng khi sương tan | Trời hay mù xám, ít ngày nhìn xa |
| Hè (khoảng 5–8) | Ruộng bậc đổ nước (khoảng 5–6), hồ Na Hang đầy, sông nhiều nước | Sáng sớm | Sông hẻm có thể đục; đèo dễ sạt lở |
| Thu (khoảng 9–11) | Ruộng bậc chín, sông xanh trở lại, hoa tam giác mạch trên cao nguyên (một dòng trong lịch mùa) | Giờ vàng sáng, chiều | Mùa cao điểm, rất đông cuối tuần |
| Đông (khoảng 12–2) | Cao nguyên đá xám dưới trời xanh, sương thung lũng | Rạng sáng, giờ vàng | Lạnh khô, gió mạnh trên đèo |
Vùng cao nguyên đá có nhiều điểm sát biên giới. Chỉ đi những điểm đã mở cho khách, theo quy định của địa phương. Trên đèo, đứng sau lan can, không trèo ra mỏm đá để lấy ảnh, kể cả khi thấy người khác làm.
Cao Bằng: non nước, thác, hồ trên núi
Cao Bằng có thác Bản Giốc nổi tiếng (đã có tài liệu riêng), và nhiều cảnh khác trong vùng công viên địa chất: hồ Thăng Hen giữa núi đá, đèo Mã Phục, động Ngườm Ngao, những khúc sông Quây Sơn xanh giữa núi đá vôi, rừng trên núi Phja Oắc nơi mùa đông có thể có băng giá.
| Mùa | Cảnh hợp | Giờ hợp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Xuân (khoảng 2–4) | Mạ non trong thung lũng, núi đá sương | Sáng sớm | Mưa phùn, trời âm u |
| Hè (khoảng 5–8) | Thác đầy nước, hồ Thăng Hen đầy, ruộng xanh | Sáng sớm, sau mưa | Nước sông đục khi mưa lớn; lối xuống thác trơn |
| Thu (khoảng 9–10) | Lúa chín ven sông Quây Sơn, thác vẫn nhiều nước mà sông đã xanh | Giờ vàng sáng | Thời điểm cân bằng nhất giữa nước và màu lúa |
| Đông (khoảng 11–2) | Phja Oắc băng giá, sương thung lũng, sông xanh trong | Rạng sáng tới giữa buổi sáng | Thác ít nước dần; rất lạnh trên núi |
Hồ Thăng Hen là hồ trên núi đá vôi, mực nước có thể thay đổi rõ giữa mùa mưa và mùa khô, có năm mùa khô hồ thu hẹp nhiều. Hỏi người địa phương trước khi đi xa để ngắm hồ.
Chụp núi đá vôi và thung lũng hẹp
Ba tỉnh này có chung một thách thức: thung lũng hẹp, núi cao, nên ánh sáng đến muộn và đi sớm. Vài điều nên biết:
- Sáng sớm, thung lũng còn chìm trong bóng núi khi đỉnh đã có nắng. Đợi thêm hai, ba mươi phút để nắng xuống tới ruộng.
- Chiều, bóng núi phủ thung lũng sớm hơn giờ mặt trời lặn trên bảng. Tính trước để không lỡ giờ vàng.
- Ngày nhiều mây, núi đá xám trông phẳng. Chọn ngày nắng xiên, hoặc ngày sương để có lớp lang.
- Sông xanh nhất khi đã qua mùa mưa vài tuần, nước lắng phù sa.
Bảng tóm tắt: ba tỉnh, bốn mùa
| Tỉnh | Xuân | Hè | Thu | Đông |
|---|---|---|---|---|
| Lào Cai | Hoa trong bản, sương | Ruộng nước, hồ Thác Bà | Lúa chín thung lũng | Biển mây, băng giá |
| Tuyên Quang | Hoa trên cao nguyên | Ruộng bậc đổ nước, hồ Na Hang | Ruộng chín, sông xanh | Cao nguyên đá trời xanh |
| Cao Bằng | Mạ non, núi sương | Thác đầy, hồ đầy | Lúa chín, thác còn nước | Phja Oắc băng giá, sông trong |
Thử ngay lần tới
- Ở thung lũng hẹp, tra giờ mặt trời mọc rồi cộng thêm thời gian để nắng vượt qua đỉnh núi phía đông; dùng ứng dụng xem mặt trời có mô hình địa hình để biết chính xác.
- Muốn sông xanh và lúa chín cùng lúc ở Cao Bằng, nhắm khoảng cuối tháng 9 đến giữa tháng 10, rồi kiểm tra ảnh mới gần đây.
- Đi ngày thường thay vì cuối tuần khi đến cao nguyên đá mùa thu.
- Mùa đông, theo dõi tin rét đậm để biết khả năng băng giá trên đỉnh núi, và chuẩn bị đồ giữ ấm đủ cho nhiệt độ dưới 0 độ C.
- Tại các đèo, chỉ dừng ở điểm dừng chân. Đặt máy sau lan can.
Câu hỏi thường gặp
Hà Giang nay thuộc tỉnh nào?
Từ ngày 1/7/2025, Hà Giang sáp nhập vào tỉnh Tuyên Quang. Các tên cao nguyên đá Đồng Văn, đèo Mã Pì Lèng, Quản Bạ, Hoàng Su Phì vẫn được dùng như tên vùng, tên cảnh.
Tháng mấy đi Cao Bằng đẹp nhất?
Khoảng tháng 9–10 là cân bằng nhất: lúa chín, thác còn nhiều nước, sông đã xanh trở lại. Mùa hè thác đầy nhưng nước có thể đục, mùa đông sông trong nhưng thác ít nước.
Sa Pa có tuyết không?
Có năm có tuyết hoặc băng giá trên các đỉnh núi quanh Sa Pa và trên Fan Si Păng trong đợt rét đậm, thường vào khoảng tháng 12 đến tháng 2. Không năm nào chắc chắn, nên theo dõi dự báo rét.
Yên Bái nay thuộc tỉnh nào?
Yên Bái sáp nhập vào tỉnh Lào Cai từ ngày 1/7/2025. Hồ Thác Bà, cánh đồng Mường Lò và Mù Cang Chải nay đều thuộc Lào Cai.
Vì sao ảnh thung lũng vùng núi hay bị tối?
Vì thung lũng hẹp, núi cao che nắng: buổi sáng nắng xuống muộn, buổi chiều bóng núi phủ sớm. Đợi nắng xuống tới ruộng, hoặc chụp lúc đỉnh có nắng mà thung lũng còn sương để có tương phản đẹp.
