Bờ biển miền Trung phần lớn nhìn về hướng đông, nên đây là dải đất ngắm mặt trời mọc từ biển dễ nhất Việt Nam. Bình minh trên biển đẹp nhất khi chân trời có khe trời trong và mây tầng giữa, tầng cao phía trên; mùa biển lặng, trời trong ở dải ven biển này thường rơi vào khoảng tháng 3 – 8, còn mùa mưa bão (khoảng tháng 9 – 12) và gió mùa đông bắc làm biển động, mây thấp che chân trời. Hướng mặt trời mọc đổi theo mùa, lệch về đông bắc vào mùa hè và đông nam vào mùa đông.
Mặt trời mọc từ biển khác mọc từ núi thế nào
Trên núi, mặt trời ló khỏi một dãy núi nên luôn muộn hơn giờ mọc tra được, và đường chân trời gồ ghề. Trên biển, chân trời phẳng và thấp nhất có thể, nên về lý thuyết mặt trời hiện đúng giờ. Thực tế lại thường khác:
- Dải mù sát mặt biển: hơi nước và muối tạo một dải mờ dày vài độ trên chân trời. Mặt trời hay xuất hiện muộn vài phút, ló ra từ dải mù đó thay vì từ mặt nước.
- Mây tích trên biển: những đám mây thấp nằm xa ngoài khơi che mặt trời lúc mới mọc, nhưng lại tạo viền sáng và tia nắng rất đẹp.
- Mặt nước phản chiếu: biển lặng cho một con đường ánh sáng từ mặt trời chạy thẳng tới chân mình.
Những buổi chân trời thật trong, mặt trời ló lên từ mặt nước như một đĩa đỏ dẹt (do khúc xạ khí quyển ở sát chân trời) không phải ngày nào cũng có.
Hướng mặt trời mọc đổi theo mùa
Mặt trời chỉ mọc đúng hướng đông vào khoảng ngày xuân phân và thu phân. Ở vĩ độ miền Trung (khoảng 11–17° Bắc), vào quanh hai ngày chí, điểm mọc lệch khoảng hơn hai mươi độ so với hướng đông chính:
- Quanh hạ chí (tháng 6): mọc lệch về phía đông bắc.
- Quanh đông chí (tháng 12): mọc lệch về phía đông nam.
Với bờ biển thẳng hướng đông, sự lệch này không quan trọng. Nhưng ở những vịnh khuất, mũi đất nhô ra, đảo nằm chắn, nó quyết định mặt trời mọc từ biển hay từ sau một hòn đảo, một mũi núi. Tra hướng đúng ngày bằng ứng dụng xem mặt trời, đặt đường hướng lên bản đồ để xem có gì chắn trên đường đó.
Mùa bình minh biển ở dải ven biển miền Trung
| Khoảng thời gian | Biển và trời | Bình minh |
|---|---|---|
| Khoảng tháng 1 – 2 | Cuối gió mùa đông bắc, biển còn động ở phía bắc dải ven biển, nhiều mây thấp | Có buổi đẹp, nhiều buổi chân trời bị mây che |
| Khoảng tháng 3 – 5 | Biển lặng dần, trời trong hơn | Nhiều buổi đẹp, không khí còn mát |
| Khoảng tháng 6 – 8 | Biển lặng, nắng nóng, có ngày mù | Mặt trời mọc sớm, chân trời đôi khi mù |
| Khoảng tháng 9 – 12 | Mùa mưa bão, gió mùa đông bắc, biển động | Ít buổi thấy mặt trời; có buổi mây giông ngoài khơi rất ấn tượng |
Đây là xu hướng; năm nào cũng có lệch. Mùa bão có thể có những bình minh sau bão rất trong, nhưng biển vẫn động, sóng lớn. Không ra mỏm đá, đê chắn sóng khi biển động.
Chọn chỗ đứng cho bình minh biển
Mũi đất nhô ra biển
Mũi đất cho tầm nhìn rộng ra chân trời và tiền cảnh là đá, ngọn hải đăng. Mũi Điện (Mũi Đại Lãnh), nay thuộc tỉnh Đắk Lắk (trước là Phú Yên), thường được nhắc là điểm cực đông của đất liền Việt Nam, nơi nhiều người tới đón bình minh sớm nhất. Đến đây cần đi bộ lên dốc lúc trời tối; đi theo đường, bậc đã có, không trèo ra đá sát mép nước.
Bãi biển dài, thẳng hướng đông
Hầu hết bãi biển ở Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai (Quy Nhơn cũ), Khánh Hoà đều đón mặt trời mọc. Bãi dài cho phép đi dọc để tìm tiền cảnh: một chiếc thuyền neo, một dải đá, bóng người đi dạo nhỏ xíu.
Làng chài buổi sớm
Ở nhiều làng chài, thuyền về bến lúc rạng sáng, chợ cá họp ngay trên cát. Cảnh thuyền thúng, thuyền máy về trong ánh bình minh là chất liệu đẹp. Đây là nơi người dân làm việc: đứng ở chỗ không cản lối, không leo lên thuyền, và xin phép khi chụp gần một người cụ thể.
Đỉnh đồi, đèo ven biển
Từ trên cao như các khúc cua của đèo ven biển, bán đảo Sơn Trà, bình minh có thêm chiều sâu: mặt biển rộng, vịnh, đảo. Chỉ dừng xe ở chỗ có lề rộng, điểm dừng chính thức.
Những điểm đã nổi tiếng như Kỳ Co – Eo Gió, Gành Đá Đĩa, Vĩnh Hy, Lý Sơn có trang riêng ở các wiki danh thắng; kỹ thuật chụp sóng, đá ven biển có wiki ven biển.
Chụp mặt trời mọc từ biển
- Trước khi mặt trời ló: ống rộng, chân máy, phơi sáng vài giây làm mặt biển mịn, trời chuyển màu. Đo sáng vào vùng trời sáng.
- Lúc mặt trời ló: ống tele để đĩa mặt trời to, có thuyền hoặc đảo làm điểm so sánh. Giảm sáng để giữ màu đỏ cam.
- Con đường ánh sáng: đứng thẳng hàng với mặt trời, hạ máy thấp sát cát ướt để bắt vệt sáng phản chiếu.
- Đường chân trời: biển không cho phép nghiêng. Bật lưới, cân bằng máy.
- Không nhìn thẳng vào mặt trời qua kính ngắm quang học khi nó đã lên cao và chói; với điện thoại, đừng để màn hình phơi nắng quá lâu.
Sai thường gặp
| Sai | Hậu quả | Cách sửa |
|---|---|---|
| Tới đúng giờ mặt trời mọc | Lỡ màu trời trước bình minh | Tới trước ít nhất 30 phút |
| Thấy mặt trời chưa ló thì về | Lỡ lúc mặt trời ló khỏi dải mù | Chờ thêm 10–15 phút sau giờ mọc |
| Không tra hướng mọc theo mùa | Mặt trời mọc sau mũi đất, đảo | Tra hướng đúng ngày, đặt lên bản đồ |
| Chụp toàn cảnh rộng không tiền cảnh | Mặt trời thành chấm nhỏ trên nền trống | Thêm thuyền, đá, bóng người; hoặc dùng tele |
| Ra đê chắn sóng khi biển động | Nguy cơ bị sóng cuốn | Đứng trên bãi cát cao, xa mép sóng |
Thử ngay lần tới
- Tra giờ và hướng mặt trời mọc cho đúng ngày, đúng bãi biển; kiểm tra trên bản đồ xem có đảo, mũi đất chắn không.
- Đặt báo thức để có mặt trên bãi trước giờ mọc 30–40 phút.
- Tối hôm trước xem bản đồ mây thấp ngoài khơi phía đông và độ cao sóng.
- Chuẩn bị cả ống rộng (cho màu trời) và ống tele (cho đĩa mặt trời).
- Ở lại 15 phút sau giờ mọc dù chưa thấy mặt trời, để chờ nó ló khỏi dải mù.
Câu hỏi thường gặp
Ngắm bình minh trên biển miền Trung tháng mấy đẹp?
Biển lặng và trời trong thường rơi vào khoảng tháng 3 – 8 ở dải ven biển miền Trung. Mùa mưa bão khoảng tháng 9 – 12 và gió mùa đông bắc làm biển động, mây thấp hay che chân trời. Năm nào cũng có lệch, nên xem dự báo trước chuyến đi.
Điểm đón bình minh sớm nhất Việt Nam ở đâu?
Mũi Điện (Mũi Đại Lãnh), nay thuộc tỉnh Đắk Lắk, trước là Phú Yên, thường được nhắc là điểm cực đông của đất liền Việt Nam nên được coi là nơi đón bình minh sớm nhất trên đất liền. Đến đây cần đi bộ lên dốc lúc trời còn tối, nên đi theo đường, bậc đã có sẵn.
Vì sao mặt trời mọc muộn hơn giờ tra được dù ở biển?
Sát mặt biển thường có một dải mù do hơi nước và muối, hoặc mây thấp xa ngoài khơi. Mặt trời phải lên cao hơn một chút mới ló khỏi dải đó, nên thường muộn vài phút so với giờ mọc tính toán. Chờ thêm mươi phút thay vì về ngay.
Hướng mặt trời mọc có thay đổi không?
Có. Mặt trời chỉ mọc đúng hướng đông vào khoảng xuân phân và thu phân. Mùa hè mọc lệch về đông bắc, mùa đông lệch về đông nam; ở miền Trung, vào quanh các ngày chí, điểm mọc lệch hơn hai mươi độ so với hướng đông chính.
Chụp mặt trời mọc trên biển bằng điện thoại thế nào?
Chụp màu trời trước bình minh bằng ống chính, đo sáng vào vùng trời và giảm sáng nhẹ. Khi mặt trời ló, chuyển sang ống tele để đĩa mặt trời to hơn, thêm thuyền hoặc đá làm điểm so sánh. Bật lưới để giữ chân trời thẳng.
