Đi chụp lúc rạng sáng hay ban đêm an toàn cần bốn thứ: đèn đủ sáng kèm đèn dự phòng, giày bám chắc, báo lịch trình cho một người không đi cùng, và đường về đã biết trước — tốt nhất là đã đi qua lúc trời sáng. Thêm vào đó là áo ấm, vì nhiệt độ vùng cao về đêm có thể xuống rất thấp, và đừng lái xe khi đã thức trắng cả đêm chụp. Phần lớn rủi ro của những buổi chụp tối đến từ chuẩn bị qua loa, không phải từ cảnh vật.
Vì sao chụp tối rủi ro hơn chụp ngày
Ban đêm, mọi thứ quen thuộc trở nên khó đoán. Lối mòn đi lúc chiều thành một dải tối giống hệt mọi chỗ xung quanh. Mép đá không còn rõ. Một ngã rẽ nhỏ bị bỏ lỡ là lạc. Nhiệt độ hạ, sương đọng làm đá và cỏ trơn. Người mệt sau nửa đêm phản xạ chậm, ước lượng khoảng cách kém. Điện thoại lạnh tụt pin nhanh hơn. Và nếu có chuyện, người khác khó thấy bạn, khó tới chỗ bạn.
Những buổi săn bình minh thường bắt đầu lúc ba, bốn giờ sáng; những buổi chụp sao kéo tới quá nửa đêm. Đây đúng là khoảng thời gian cơ thể buồn ngủ nhất, và cũng là lúc ít người qua lại nhất nếu có chuyện cần giúp.
Đèn: hai cái, một trên đầu
- Đèn đội đầu là thứ quan trọng nhất: hai tay rảnh để bám, để chống, để cầm máy. Chọn loại có chế độ ánh đỏ để giữ mắt quen tối và không làm phiền người khác.
- Đèn dự phòng: một đèn pin nhỏ hoặc đèn đầu thứ hai. Đèn điện thoại không tính là đèn dự phòng, vì bạn cần pin điện thoại cho bản đồ và gọi khẩn cấp.
- Pin dự phòng cho đèn, sạc đầy trước khi đi. Trời lạnh, pin tụt nhanh; để pin dự phòng trong túi áo sát người.
- Ánh trắng khi đi, ánh đỏ khi dừng. Trên lối mòn khó, cần ánh trắng đủ mạnh để thấy rõ đá, rễ cây. Tới nơi, chuyển sang đỏ.
Báo lịch trình: một tin nhắn cứu được nhiều thứ
Trước khi đi, gửi cho một người không đi cùng — người nhà, bạn, chủ nhà nghỉ — một tin nhắn ngắn:
Đi đâu, đi đường nào, mấy người, xe gì, giờ xuất phát, giờ dự kiến về, và giờ nào chưa nghe tin thì gọi ai.
Đến giờ hẹn về, nhắn lại "đã về". Nếu bị lạc hay gặp nạn mà điện thoại mất sóng, người đó là người duy nhất biết bạn ở đâu. Chủ nhà nghỉ ở vùng cao thường biết đường, biết người địa phương có thể giúp.
Nhớ các số khẩn cấp ở Việt Nam: 112 (yêu cầu trợ giúp tìm kiếm cứu nạn), 113 (công an), 114 (phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ), 115 (cấp cứu y tế).
Biết đường về trước khi trời tối
- Đi thử lúc chiều: nếu có thể, đi một lần lúc trời sáng tới điểm chụp bình minh sáng mai. Ghi nhớ các ngã rẽ, mốc dễ nhận.
- Lưu vết đường đi bằng ứng dụng ghi vết GPS trên điện thoại; lúc về chỉ cần đi theo vết.
- Tải bản đồ ngoại tuyến vùng định tới. Vùng núi nhiều chỗ mất sóng.
- Nhìn lại sau lưng ở mỗi ngã rẽ khi đi lên. Đường về trông khác hẳn đường đi.
- Đặt giờ quay về và giữ đúng, kể cả khi ảnh chưa ưng. Trời có thể đổi, sương có thể xuống.
Giày, áo, đồ mang theo
| Món | Vì sao |
|---|---|
| Giày đế bám, cổ cao nếu đường đá | Sương đêm làm đá, cỏ trơn; trẹo chân trong tối rất dễ |
| Áo ấm nhiều lớp, mũ, găng tay | Vùng cao về đêm và rạng sáng có thể lạnh sâu, ngồi chờ lâu càng lạnh |
| Áo mưa mỏng | Sương, mưa phùn bất chợt; ướt cộng lạnh là nguy cơ hạ thân nhiệt |
| Nước, đồ ăn nhẹ có đường | Giữ năng lượng, tỉnh táo |
| Còi nhỏ | Báo hiệu khi lạc, tiếng còi đi xa hơn tiếng gọi |
| Bộ sơ cứu cơ bản | Băng dán, băng thun cho trẹo chân |
| Gậy đi bộ | Thăm dò đường, điểm tựa trên dốc |
Hạ thân nhiệt không chỉ xảy ra ở vùng tuyết. Ngồi bất động hàng giờ trên đỉnh đồi lộng gió, quần áo ẩm sương, là đủ để thân nhiệt tụt dần. Dấu hiệu sớm: run không dừng được, tay vụng, nói líu, lơ mơ, thấy mệt muốn ngồi yên. Gặp những dấu hiệu đó ở mình hay ở người đi cùng, dừng chụp, mặc thêm áo khô, ăn uống đồ nóng có đường nếu có, đi lại cho ấm và tính chuyện xuống núi. Đừng đợi thêm "mười phút nữa cho mặt trời lên".
Đi cùng ai
Tốt nhất đi ít nhất hai người. Một người gặp nạn thì người kia gọi trợ giúp. Nếu buộc phải đi một mình, chọn điểm chụp gần, dễ tiếp cận, có người qua lại, và giữ thật kỹ phần báo lịch trình.
Ở những điểm chụp hẻo lánh, cũng nên để ý an ninh: không để đồ đạc đắt tiền trên xe đỗ ở chỗ vắng, không bày thiết bị ra quá nhiều ở nơi có người lạ lui tới, và tin vào cảm giác bất an của mình — có gì không ổn thì rời đi.
Động vật, côn trùng và chó nhà
- Rắn: ở vùng cỏ, rừng, rắn hoạt động về đêm. Nhìn kỹ chỗ đặt chân, chỗ đặt tay, dùng gậy gõ nhẹ phía trước trên lối cỏ rậm, không thò tay vào hốc đá.
- Côn trùng: muỗi, vắt ở vùng rừng ẩm. Mặc quần dài, tất cao, mang thuốc chống côn trùng.
- Chó nhà dân: đi qua bản lúc rạng sáng, chó sủa là chuyện thường. Đi chậm, không chạy, không rọi đèn vào mắt chó.
- Thú hoang: gặp thì giữ khoảng cách, không đuổi, không cho ăn.
Đường về: đoạn nguy hiểm nhất
Nhiều người an toàn suốt buổi chụp rồi gặp nạn trên đường về. Sau một đêm thức trắng, lái xe máy qua đèo lúc mặt trời vừa lên là tình huống rủi ro cao: mắt chói, phản xạ chậm, dễ ngủ gật.
- Nếu thức cả đêm, ngủ một giấc ngắn trước khi lái.
- Đổi người lái nếu đi nhóm.
- Dừng nghỉ, rửa mặt, uống nước khi thấy mắt díp lại — đừng cố "về nhanh cho xong".
- Đi chậm hơn lúc đi, vì người đã mệt.
Thử ngay lần tới
- Kiểm đèn đầu, mang đèn thứ hai và pin dự phòng; tập bật chế độ đỏ bằng tay đeo găng.
- Soạn sẵn mẫu tin nhắn lịch trình trong điện thoại, mỗi chuyến chỉ cần sửa vài chữ.
- Chiều hôm trước, đi thử tới điểm chụp bình minh và bật ghi vết GPS.
- Tải bản đồ ngoại tuyến vùng định tới.
- Đặt báo thức giờ quay về, và nếu thức trắng, đặt cả giờ ngủ bù trước khi lái.
Câu hỏi thường gặp
Đi săn bình minh lúc 4 giờ sáng cần mang gì?
Đèn đội đầu và đèn dự phòng, giày đế bám, áo ấm nhiều lớp, áo mưa mỏng, nước và đồ ăn nhẹ, còi, bộ sơ cứu cơ bản. Tải bản đồ ngoại tuyến và báo lịch trình cho người thân.
Vì sao nên dùng đèn ánh đỏ khi chụp đêm?
Ánh đỏ ít làm mất khả năng nhìn trong tối của mắt và không làm phiền người khác. Khi đi trên đường khó vẫn dùng ánh trắng đủ sáng, tới nơi thì chuyển sang đỏ.
Số điện thoại cứu nạn ở Việt Nam là bao nhiêu?
112 là số yêu cầu trợ giúp tìm kiếm cứu nạn, 113 công an, 114 phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, 115 cấp cứu y tế.
Có nên đi chụp ảnh đêm một mình không?
Tốt nhất đi ít nhất hai người. Nếu đi một mình, chọn điểm gần, dễ tiếp cận, báo lịch trình chi tiết và giờ về cho người thân.
Thức trắng chụp sao có nên lái xe về ngay không?
Không nên. Ngủ một giấc ngắn trước khi lái, đổi người lái nếu đi nhóm, và dừng nghỉ khi thấy buồn ngủ. Đường về sau một đêm thức trắng là đoạn rủi ro cao.