Rác ở điểm ngắm cảnh: mang gì vào, mang hết về và bớt rác từ đầu

Nguyên tắc với rác ở điểm ngắm cảnh rất đơn giản: thứ gì mang vào thì mang hết về, kể cả vỏ hạt, đầu lọc thuốc, giấy ướt và miếng băng dính dán chân máy. Cách làm được điều đó là bớt rác ngay từ lúc chuẩn bị, mang sẵn túi đựng rác kín, và không tin vào thùng rác ở những nơi không có người thu gom. Rác bỏ lại một điểm ngắm cảnh hẻo lánh gần như không ai dọn, và nó làm hỏng chính cảnh mà bạn đến để ngắm.

Vì sao rác ở điểm ngắm cảnh là chuyện lớn

Ở phố, rác có người thu gom mỗi ngày. Trên một đỉnh đồi săn mây, một bãi đá ngắm hoàng hôn, một khúc suối giữa rừng, thì không. Rác ở lại đó hàng tháng, hàng năm. Chai nhựa phải mất rất nhiều năm mới vỡ vụn, và khi vỡ, nó thành hạt vi nhựa trôi xuống suối, xuống ruộng.

Những điểm ngắm cảnh "mới nổi" thường đi theo một vòng quen thuộc: vài tấm ảnh đẹp lan trên mạng, người kéo đến đông, rác chất lên, chủ đất hoặc chính quyền địa phương đóng cửa hoặc rào lại. Cảnh vẫn còn đó, nhưng không ai được vào nữa. Người làm mất điểm ngắm không phải ai xa lạ mà chính là những người đã đến trước.

Với người chụp ảnh, còn một lý do thực tế: rác trong khung hình. Một túi ni-lông vướng bụi cỏ ở tiền cảnh, một vỏ lon lóe sáng dưới nắng xiên — bạn sẽ mất mười lăm phút xoá trong hậu kỳ, hoặc tệ hơn, không nhận ra cho tới khi in ảnh.

Những loại rác hay bị bỏ quên

Không ai cố tình vứt cả túi rác giữa đồi. Rác ở điểm ngắm cảnh chủ yếu là những thứ nhỏ, người ta nghĩ "không sao":

Mang gì vào: bớt rác từ lúc chuẩn bị

Cách giảm rác hiệu quả nhất là đừng mang nó theo từ đầu.

• Bình nước cá nhân thay vì chai nhựa dùng một lần. Đổ đầy ở nhà hoặc ở chỗ nghỉ.
• Bỏ bớt bao bì ở nhà: đồ ăn khô dồn vào hộp có nắp, bỏ vỏ hộp giấy, vỏ ni-lông lại nhà.
• Đồ ăn ít vỏ: bánh mì, xôi nắm, trứng đã bóc vỏ tốt hơn hạt, trái cây phải gọt.
• Hộp nhỏ đựng đầu lọc nếu bạn hút thuốc — một hộp kim loại có nắp đậy.
• Túi rác kín: túi có khoá kéo hoặc túi vải chống nước, không phải túi ni-lông mỏng dễ thủng.
• Túi nhỏ đeo ngoài ba lô để bỏ rác ngay khi có, không phải mở ba lô.

Bộ "mang về hết" gọn nhẹ

Một túi zip lớn cho rác khô, một túi zip nhỏ cho đầu lọc và rác ướt, vài túi zip trống dự phòng. Tất cả nặng chưa tới trăm gam. Với người đi chụp, nhét chúng vào cùng ngăn với khăn lau ống kính để không bao giờ quên.

Ở hiện trường: thói quen nhỏ, khác biệt lớn

• Nhìn lại chỗ đứng trước khi đi. Đặc biệt sau buổi săn bình minh hoặc chụp đêm — trời tối, đồ rơi không ai thấy. Rọi đèn quét một vòng chỗ dựng máy trước khi rời đi.
• Đừng tin thùng rác ở chỗ không ai thu gom. Một thùng rác đầy tràn trên đỉnh đồi chỉ là một đống rác có nắp. Nếu thùng đầy, mang về.
• Đừng đốt rác: khói độc, nguy cơ cháy cỏ, cháy rừng, nhất là mùa khô ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.
• Đừng chôn rác: thú đào lên, mưa làm lộ ra.
• Vệ sinh cá nhân: dùng nhà vệ sinh có sẵn. Nơi hoàn toàn không có, đi xa nguồn nước, xa lối đi, và mang giấy đã dùng về trong túi kín.

Nhặt thêm một ít: có nên không

Có, nếu bạn làm được an toàn. Nhiều người đi chụp có thói quen "mang về nhiều hơn mang vào": nhặt thêm vài món rác người trước để lại. Một chai nhựa, vài vỏ kẹo, không tốn bao nhiêu sức.

Nhưng đừng trèo xuống mép vực, xuống khe đá, lội xuống suối chỉ để nhặt rác. Mang găng tay mỏng nếu định nhặt, và không nhặt kim tiêm, mảnh kính vỡ bằng tay không. Gặp đống rác lớn, chụp ảnh lại và báo cho ban quản lý điểm đến, chính quyền xã hoặc chủ đất, thay vì tự xử lý.

Một số nhóm nhiếp ảnh, nhóm đi bộ tổ chức những chuyến nhặt rác ở các điểm ngắm cảnh quen thuộc. Tham gia là cách tốt để vừa đi chụp vừa trả lại cho nơi mình đã nhận nhiều ảnh đẹp.

Nguyên tắc Leave No Trace

Ở nhiều nước, người đi dã ngoại theo bộ nguyên tắc "Leave No Trace" (không để lại dấu vết), gồm bảy điểm: chuẩn bị và lên kế hoạch trước; đi và dừng chân trên nền đất chịu được; xử lý chất thải đúng cách; để nguyên những gì bạn thấy; hạn chế tác động của lửa; tôn trọng động vật hoang dã; ân cần với người khác.

Rác chỉ là một trong bảy điểm, nhưng là điểm dễ thấy nhất. Bài này nói về rác; những điểm còn lại — không bẻ cây, không dời đá, không cho thú ăn — có bài riêng trong danh mục.

Khi đi cùng nhóm đông

Nhóm càng đông, rác càng nhiều, và càng dễ "người này nghĩ người kia đã nhặt". Vài cách cho nhóm:

• Phân một người phụ trách túi rác chung, đổi người mỗi chặng.
• Thống nhất từ đầu: không ai mua đồ uống ly nhựa ở chân núi mang lên.
• Trước khi rời điểm dừng, cả nhóm quét mắt một vòng, đếm lại đồ.
• Người dẫn nhóm làm trước: tự tay nhặt, mọi người sẽ làm theo.

Thử ngay lần tới

1. Tối trước chuyến đi, dồn đồ ăn ra hộp, để lại vỏ bao bì ở nhà.
2. Nhét hai túi zip — một lớn, một nhỏ — vào ngăn đựng khăn lau ống kính.
3. Mang bình nước cá nhân, không mua chai nhựa ở điểm đến.
4. Sau mỗi điểm dừng, rọi đèn hoặc nhìn một vòng quanh chỗ đặt chân máy, ba lô.
5. Nhặt thêm ba món rác không phải của mình trên đường về, nếu an toàn.