Dừng xe chụp ảnh trên đèo, ven quốc lộ: chỗ nên và không nên dừng

Dừng xe chụp ảnh trên đèo hay ven quốc lộ chỉ an toàn khi xe đỗ hẳn ra ngoài phần đường xe chạy, ở chỗ xe phía sau nhìn thấy bạn từ xa: các điểm dừng chân, bãi đỗ, khoảng lề rộng trên đoạn thẳng. Không dừng ở khúc cua khuất, đỉnh dốc, trên cầu, trong hầm, trên cao tốc, và không đứng giữa lòng đường để chụp. Tai nạn ở các đèo đẹp thường đến từ một chiếc xe dừng đột ngột cho "kịp cảnh", hoặc một người bước lùi ra đường để lấy khung.

Vì sao dừng xe trên đèo nguy hiểm hơn ta nghĩ

Đường đèo ở Việt Nam thường hẹp, nhiều khúc cua tay áo, một bên vách núi, một bên vực. Tầm nhìn bị che liên tục. Xe tải, xe khách xuống dốc dài có khi phanh không kịp. Xe máy du lịch đi thành đoàn, mải ngắm cảnh. Trong điều kiện đó, một chiếc xe đỗ chìa ra đường hay một người đứng giữa đường là chướng ngại không ai lường trước.

Thêm vào đó, những điểm có cảnh đẹp nhất thường chính là chỗ nguy hiểm nhất để dừng: khúc cua mở ra thung lũng, đỉnh dốc nhìn xuống đèo uốn lượn. Cảnh hiện ra bất ngờ, người lái phản xạ phanh gấp — người phía sau thì không thấy cảnh, chỉ thấy đèn phanh.

Luật nói gì về dừng, đỗ xe

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (có hiệu lực từ 1/1/2025) quy định cụ thể những vị trí không được dừng, đỗ xe. Với người đi ngắm cảnh, những vị trí cần nhớ gồm:

• Trên các đoạn đường cong, gần đầu dốc, đỉnh dốc nơi tầm nhìn bị che khuất.
• Trên cầu, trong hầm đường bộ.
• Tại nơi đường giao nhau và phạm vi gần nơi giao nhau.
• Trên phần đường dành cho người đi bộ qua đường.
• Nơi phần đường chỉ đủ rộng cho một làn xe.
• Che khuất biển báo hiệu đường bộ.

Trên đường cao tốc, chỉ được dừng, đỗ ở nơi quy định hoặc trong làn dừng khẩn cấp khi xe gặp sự cố, tình huống khẩn cấp. Dừng trên cao tốc để chụp ảnh, kể cả trong làn khẩn cấp, là vi phạm và cực kỳ nguy hiểm vì xe chạy tốc độ cao. Chi tiết cụ thể và mức phạt nằm trong luật và các nghị định hướng dẫn; hãy tra văn bản hiện hành.

Chỗ nên dừng, chỗ không nên

Nếu chỗ cảnh đẹp không có nơi dừng an toàn, hãy đi tiếp tới điểm dừng kế tiếp rồi đi bộ quay lại trên lề an toàn, hoặc chấp nhận ngắm bằng mắt khi qua. Nhiều đèo nổi tiếng đã có điểm dừng ngắm cảnh xây sẵn, chính là để người ta không phải dừng bừa.

Dừng xe đúng cách

1. Báo hiệu từ xa: bật xi-nhan sớm, giảm tốc dần, không phanh gấp.
2. Đỗ hẳn ra ngoài phần đường xe chạy. Xe máy cũng vậy: không để bánh sau chìa ra lòng đường.
3. Bật đèn cảnh báo nguy hiểm khi dừng ở lề, nhất là lúc sương mù, chạng vạng.
4. Mở cửa phía lề: hành khách xuống phía lề, người lái nhìn gương kỹ trước khi mở cửa phía đường.
5. Xe máy: chống chân trên nền cứng, không dựng ở mép đất mềm dễ sụt, không để xe nghiêng ra đường.
6. Không để ai ngồi trong xe đỗ ở chỗ hẹp, đề phòng xe khác va chạm.

Đứng chụp: bên lề, không phải giữa đường

Ảnh đường đèo uốn lượn rất đẹp, và cách nhanh nhất để có nó là đứng giữa đường. Đó cũng là cách nhanh nhất để gặp tai nạn.

• Luôn đứng trên lề, phía có rào hộ lan hoặc phía vách núi, không đứng ở vạch giữa.
• Không đặt chân máy chìa ra lòng đường. Một chân máy giữa đường cua là cái bẫy cho xe máy.
• Mặt hướng về phía xe tới khi phải di chuyển dọc lề; không đi lùi.
• Người chụp và người cảnh giới: đi theo nhóm, một người chụp thì một người để mắt tới xe.
• Không chụp người đứng giữa đường để tạo dáng, kể cả lúc đường vắng. Xe xuống dốc không kịp phanh khi đột ngột thấy người.
• Không trèo qua rào hộ lan ra phía vực để có góc rộng hơn.

Ảnh vệt đèn xe trên đèo

Ảnh phơi sáng dài thấy vệt đèn xe uốn theo đèo lúc giờ xanh là một đề tài quen thuộc. Chỗ đứng chụp loại ảnh này nên là một điểm cao nhìn xuống đèo, cách xa lòng đường — một đồi bên cạnh, một điểm dừng chân trên cao — chứ không phải ngay lề khúc cua. Mặc áo có dải phản quang, đèn đầu bật chế độ đỏ khi đứng gần đường ban tối.

Đi đoàn xe máy

Đoàn xe máy du lịch là cảnh quen trên các đèo phía Bắc và Tây Nguyên. Đoàn càng đông càng dễ sinh chuyện khi dừng chụp: xe đầu thấy cảnh đẹp phanh lại, cả đoàn dồn theo, nửa đoàn còn nằm trên đường. Cách làm an toàn là thống nhất điểm dừng từ trước, người dẫn đoàn ra hiệu sớm, và mọi xe đều tấp hẳn vào lề, xếp nối nhau gọn một bên. Người cuối đoàn để ý xe phía sau tới.

Thời tiết trên đèo

• Sương mù: tầm nhìn có khi chỉ vài chục mét. Không dừng giữa đèo trong sương; đi chậm, bật đèn sương mù hoặc đèn chiếu gần, tới điểm dừng an toàn mới đỗ.
• Mưa lớn: mùa mưa thường có sạt lở, đá rơi. Không dừng sát vách núi đang rỉ nước, có đất đá vụn dưới chân.
• Gió mạnh trên đỉnh đèo: xe máy dễ bị đẩy lệch, mở cửa ô tô cẩn thận.
• Đường ướt sau mưa: phanh dài hơn; dừng lại cần khoảng cách xa hơn.

Người lái không phải người chụp

Quy tắc đơn giản nhất mà cũng hay bị phá nhất: người lái xe không chụp ảnh, không quay phim khi xe đang chạy. Ngắm cảnh là việc của hành khách. Người lái muốn ngắm thì dừng xe đúng chỗ. Gắn camera lên xe cũng phải cố định chắc, không để rơi, không che tầm nhìn.

Thử ngay lần tới

1. Trước chuyến đi, xem bản đồ vệ tinh đoạn đèo, đánh dấu các điểm dừng chân, bãi đỗ, lề rộng.
2. Thống nhất trong đoàn: chỉ dừng ở các điểm đã đánh dấu, ra hiệu từ xa trước khi dừng.
3. Mang một áo khoác hoặc dải có phản quang cho người đứng chụp lúc chạng vạng.
4. Muốn chụp vệt đèn xe, tìm điểm cao nhìn xuống đèo, không đứng ở lề khúc cua.
5. Giao điện thoại cho hành khách; người lái không cầm máy khi xe chạy.