Điện thoại làm nước chảy mượt và mây trôi thành vệt bằng hai cách: chồng nhiều khung hình (chế độ phơi sáng dài, nước chảy, Live Photo đổi sang hiệu ứng phơi sáng lâu) hoặc đặt tốc độ chậm trong chế độ chuyên nghiệp kèm kính ND. Cách nào cũng cần máy đứng yên tuyệt đối, tốt nhất là chân máy. Thời điểm dễ nhất là trời râm hoặc giờ xanh, khi ánh sáng yếu đủ để tốc độ chậm không làm cháy ảnh.
Phơi sáng dài làm gì cho ảnh phong cảnh
Khi màn trập mở lâu, mọi thứ chuyển động bị nhoè theo đường đi của nó, còn mọi thứ đứng yên vẫn nét. Phong cảnh có nhiều thứ chuyển động chậm và đẹp khi nhoè:
- Suối, thác: nước thành dải lụa, đá rêu vẫn sắc.
- Sóng vỗ, nước hồ gợn: mặt nước phẳng như gương mờ, cảnh thành tối giản.
- Mây: thành vệt kéo từ một phía, tạo hướng chuyển động cho bầu trời.
- Đèn xe trên đèo, trên cầu lúc giờ xanh: thành vệt sáng uốn theo đường.
Mức nhoè phụ thuộc tốc độ vật và thời gian phơi. Thác chảy xiết bắt đầu mượt ở khoảng 1/4 giây; suối chảy chậm cần lâu hơn; mây cần nhiều giây tới hàng chục giây, tuỳ gió trên cao.
Cách 1: chồng nhiều khung hình
Đây là cách điện thoại làm giỏi. Máy chụp liên tục nhiều khung trong vài giây, căn chỉnh chúng rồi trung bình lại. Phần đứng yên giữ nét, phần chuyển động bị trộn mượt. Vì mỗi khung vẫn là phơi sáng ngắn, ảnh không bị cháy dù giữa ban ngày.
Các dạng thường gặp
- Live Photo đổi hiệu ứng: trên iPhone, chụp Live Photo rồi trong thư viện chọn hiệu ứng "Phơi sáng lâu". Máy trộn khoảng ba giây quanh lúc bấm.
- Chế độ phơi sáng dài, nước chảy, vệt sáng: nhiều máy Android có sẵn trong mục chế độ khác, mỗi hãng một tên.
- Ứng dụng bên thứ ba: có ứng dụng chuyên chồng khung để làm phơi sáng dài, cho chọn thời gian lâu hơn.
Ưu và nhược
Ưu: dùng được cả ngày nắng, không cần kính lọc, nhanh. Nhược: thời gian trộn ngắn nên mây ít khi đủ vệt; chất lượng thường giảm so với ảnh thường, độ phân giải có khi thấp hơn; nếu tay rung, máy cố căn chỉnh nhưng phần đứng yên vẫn có thể mềm. Đá, cây ven thác hay bị mờ nhẹ khi cầm tay.
Cách 2: tốc độ chậm thật trong chế độ chuyên nghiệp
Nếu chế độ chuyên nghiệp của máy cho đặt tốc độ chậm (một số máy cho tới vài giây, có máy tới 30 giây), đó là phơi sáng dài thật như máy ảnh. Vấn đề là điện thoại có khẩu cố định và khá sáng, ISO thấp nhất thường khoảng 50, nên ban ngày tốc độ 1 giây sẽ làm ảnh trắng xoá.
Ước lượng nhanh
Giữa trưa nắng, ở ISO thấp nhất, điện thoại chỉ cần khoảng một phần vài nghìn giây. Muốn kéo lên 1 giây là phải chặn bớt khoảng 10–12 nấc sáng, tức một kính ND rất đậm. Trời râm hoặc trong rừng tối hơn nhiều, nên chỉ cần ND nhẹ hơn hoặc không cần. Lúc giờ xanh, tốc độ vài giây thường tự đúng sáng mà không cần kính lọc.
Kính ND cho điện thoại
Có loại kính ND kẹp lên ống kính điện thoại. Chất lượng rất khác nhau: kính rẻ thường làm ám màu (thường ngả nâu hoặc tím), giảm nét, gây loá. Kẹp phải che đúng ống đang dùng; máy nhiều ống có thể tự đổi ống khi bị che, làm hỏng kế hoạch. Kỹ thuật chọn và dùng kính ND nói chung có bài riêng ở mục thiết bị và hậu kỳ.
Bảng chọn cách theo cảnh
| Cảnh | Ánh sáng | Cách hợp | Thời gian khởi điểm |
|---|---|---|---|
| Thác, suối giữa ngày | Nắng | Chồng khung | Mặc định của chế độ |
| Thác trong rừng râm | Râm, tối | Tốc độ chậm, có thể không cần ND | 1/4 – 1 giây |
| Mặt hồ, biển lặng như gương | Giờ xanh | Tốc độ chậm | 5 – 15 giây nếu máy cho |
| Mây trôi thành vệt | Giờ xanh hoặc có ND đậm | Tốc độ chậm | Nhiều giây trở lên, tuỳ gió |
| Vệt đèn xe trên đèo | Giờ xanh, đêm | Chế độ vệt sáng hoặc tốc độ chậm | Vài giây trở lên |
Số trong bảng là điểm khởi đầu để chỉnh. Chụp thử, xem, đổi tốc độ một nấc.
Giữ máy đứng yên: phần quyết định
- Chân máy mini hoặc chân máy nhỏ có kẹp điện thoại: món đáng mua nhất cho phơi sáng dài. Đặt trên đá phẳng, lan can, mặt đất.
- Không có chân máy: tựa điện thoại vào ba lô, áo gấp, kẹp giữa hai hòn đá. Miễn là không chạm tay.
- Hẹn giờ 3 giây hoặc nút tai nghe, đồng hồ thông minh để bấm mà không chạm máy.
- Tắt chống rung nếu máy cho phép khi đặt trên chân máy; một số máy tự nhận biết.
- Đứng ở chỗ nền vững, tránh cầu treo, sàn gỗ rung khi có người đi.
Chụp thác, suối thì chọn chỗ đứng khô, có lối đi rõ. Đá rêu ven thác rất trơn, và nước có thể lên nhanh sau mưa ở thượng nguồn dù chỗ mình đứng trời vẫn nắng. Không trèo qua rào, không xuống lòng suối để lấy góc.
Sai thường gặp
| Sai | Biểu hiện | Cách sửa |
|---|---|---|
| Cầm tay chụp tốc độ chậm | Cả ảnh nhoè | Dùng chân máy hoặc tựa vào vật cứng |
| Tốc độ chậm giữa trưa không ND | Ảnh trắng xoá | Dùng chế độ chồng khung hoặc chờ giờ xanh |
| Nước mượt quá thành mảng trắng không vân | Mất cảm giác nước | Rút ngắn thời gian, khoảng 1/4 – 1/2 giây cho thác |
| Kẹp ND che lệch ống | Một góc tối, máy nhảy ống | Kiểm tra ống đang dùng trước khi kẹp |
| Lá cây ven suối bị nhoè | Gió làm lá rung | Chọn lúc lặng gió, hoặc rút ngắn thời gian |
Thử ngay lần tới
- Tìm xem máy mình có chế độ phơi sáng dài kiểu chồng khung không. Trên iPhone, thử chụp Live Photo một vòi nước chảy rồi đổi hiệu ứng.
- Mở chế độ chuyên nghiệp, xem tốc độ chậm nhất máy cho đặt là bao nhiêu.
- Bỏ một chân máy mini vào ba lô cho chuyến sau.
- Ở chỗ có suối hoặc vòi phun nước, chụp ba tấm 1/15, 1/4 và 1 giây trên chân máy lúc chiều râm. Chọn mức mượt vừa mắt mình.
- Thử một tấm giờ xanh mặt hồ với tốc độ dài nhất máy cho, ISO thấp nhất, hẹn giờ 3 giây.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại chụp nước chảy mượt được không?
Được. Nhiều điện thoại có chế độ chồng khung để làm nước chảy mượt, dùng được cả ban ngày. Máy có chế độ chuyên nghiệp cho đặt tốc độ chậm thì làm được phơi sáng dài thật, nhưng ban ngày cần kính ND. Cả hai cách đều cần máy đứng yên.
Chụp thác nước bằng điện thoại để tốc độ bao nhiêu?
Điểm khởi đầu phổ biến là khoảng 1/4 tới 1 giây cho thác chảy xiết, lâu hơn với suối chảy chậm. Ngắn quá nước còn giọt, dài quá nước thành mảng trắng không vân. Chụp vài mức rồi chọn.
Hiệu ứng phơi sáng lâu trên iPhone làm thế nào?
Bật Live Photo khi chụp, sau đó mở ảnh trong thư viện và chọn hiệu ứng Phơi sáng lâu. Máy trộn các khung trong khoảng vài giây quanh lúc bấm để làm mượt phần chuyển động. Đặt máy cố định để phần đứng yên giữ nét.
Có cần kính ND cho điện thoại không?
Chỉ cần nếu muốn phơi sáng dài thật bằng tốc độ chậm lúc trời sáng. Nếu dùng chế độ chồng khung hoặc chụp lúc giờ xanh, trời râm thì thường không cần. Kính ND kẹp cho điện thoại chất lượng không đều, nên thử trước khi tin dùng.
Vì sao phơi sáng dài bằng điện thoại vẫn bị mờ đá, cây?
Thường do máy rung khi chạm tay bấm hoặc đặt trên nền không vững, hoặc do gió làm cây lá rung. Dùng chân máy, hẹn giờ hoặc bấm từ xa, và chọn lúc gió lặng sẽ giữ phần đứng yên nét hơn.